محاسبه پارامترهای هلال ماه

توضیحات

1. سمت خورشید در لحظه غروب خورشید:
   سمت خورشید یا آزیموت خورشید (Solar Azimuth) زاویه‌ای است که موقعیت خورشید را نسبت به شمال واقعی (0 درجه) نشان می‌دهد. این مقدار معمولاً در محدوده بین 240 تا 300 درجه قرار دارد و به عرض جغرافیایی و زمان سال بستگی دارد.
    
2. سمت ماه در لحظه غروب خورشید:
   سمت ماه (Lunar Azimuth) زاویه‌ای است که نشان می‌دهد ماه در لحظه غروب خورشید در چه جهتی نسبت به شمال واقعی قرار دارد. این مقدار به موقعیت ماه نسبت به زمین و خورشید بستگی دارد و می‌تواند برای بررسی رویت‌پذیری هلال ماه مهم باشد.
    
3. اختلاف سمت ماه و خورشید در لحظه غروب خورشید:
   این پارامتر تفاوت زاویه‌ای بین سمت ماه و سمت خورشید را نشان می‌دهد (به درجه). اگر مثلاً سمت خورشید 270 درجه و سمت ماه 290 درجه باشد، اختلاف سمت 20 درجه است. این مقدار در رصد هلال ماه مهم است، چون هرچه اختلاف بیشتر باشد، ماه از خورشید دورتر و رصدش آسان‌تر می‌شود.
    
4. زاویه جدایی ماه و خورشید در لحظه غروب خورشید:
   زاویه جدایی (Elongation) زاویه ظاهری بین ماه و خورشید در آسمان است که در صفحه سه‌بعدی آسمان محاسبه می‌شود (نه فقط در افق). این زاویه معمولاً بین 0 تا 180 درجه است. در لحظه غروب، اگر ماه نزدیک خورشید باشد (هلال نو)، زاویه جدایی کم (مثلاً 10-20 درجه) و اگر دورتر باشد (مثلاً تربیع)، بیشتر خواهد بود.
    
5. ارتفاع هلال ماه در لحظه غروب خورشید:
   ارتفاع (Altitude) زاویه ماه نسبت به افق است (0 تا 90 درجه). در لحظه غروب خورشید، ارتفاع هلال ماه بستگی به زمان گذشته از ماه نو و موقعیتش دارد. هرچه ارتفاع بیشتر باشد (مثلاً بالای 10 درجه)، رصد هلال آسان‌تر است، چون از پراکندگی نور غروب دورتر می‌شود.
    
6. عرض دایره‌البروجی ماه:
   عرض دایره البروجی (Ecliptic Latitude) مقدار انحراف ماه از صفحه‌ی دایره‌البروج است. این مقدار می‌تواند بین -5.1 درجه تا +5.1 درجه متغیر باشد و بر روی ارتفاع هلال و رویت‌پذیری آن تأثیر می‌گذارد.
    
7. مکث ماه در لحظه غروب خورشید:
   مکث (Lag Time) به مدت زمانی گفته می‌شود که ماه پس از غروب خورشید در افق باقی می‌ماند تا خودش غروب کند (به ساعت). این زمان به ارتفاع ماه و زاویه جدایی بستگی دارد. مثلاً اگر ماه 10 درجه بالای افق باشد، ممکن است 30-40 دقیقه مکث داشته باشد.
    
8. سن هلال ماه در لحظه غروب خورشید:
   سن ماه (Lunar Age) مدت زمان سپری‌شده از لحظه‌ی مقارنه (Conjunction) تا لحظه‌ی غروب خورشید است. این مقدار معمولاً بر حسب ساعت یا روز بیان می‌شود. هلال‌های با کمتر از 12 ساعت سن معمولاً بسیار سخت دیده می‌شوند، درحالی‌که اگر بیش از 24 ساعت سن داشته باشند، احتمال رویت افزایش می‌یابد.
    
9. فاز ماه در لحظه غروب خورشید:
   فاز ماه (Lunar Phase) زاویه‌ای است که نور خورشید بر روی ماه ایجاد می‌کند و تعیین‌کننده‌ی شکل ظاهری ماه است. این مقدار معمولاً با زاویه فاز (Phase Angle) یا درصد روشنایی ماه بیان می‌شود. فازهای اولیه شامل هلال جدید، تربیع اول و هلال رو به بدر هستند.
    
10. درصد سطح روشن ماه در لحظه غروب خورشید:
    این مقدار فاز ماه را به صورت درصد نشان می‌دهد (0% برای ماه نو، 100% برای ماه کامل). مثلاً هلال نازک ممکن است 2-5% سطح روشن داشته باشد. این پارامتر برای تخمین روشنایی و دیدپذیری هلال مفید است.